پایشگر
شماره خبر : 247208
تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۹/۰۱
پایشگر

اولین کشور از نظر مصرف آنتی‌بیوتیک در جهان هستیم/ نسخه‌نویسی پزشکان زیر ذره‌بین

اولین کشور از نظر مصرف آنتی‌بیوتیک در جهان هستیم/ نسخه‌نویسی پزشکان زیر ذره‌بین

اخبار اجتماعی پایشگر– مدیرکل دفتر پایش و نظارت بر مصرف فرآورده‌های سلامت سازمان غذا و دارو گفت: در حال حاضر اولین کشور از نظر مصرف آنتی بیوتیک در جهان هستیم و ۳.۵ برابر متوسط جهانی از آنتی بیوتیک‌ها استفاده می‌کنیم.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی پایشگر، نازیلا یوسفی روز یکشنبه در نشست خبری با موضوع مصرف منطقی دارو که در وزارت بهداشت برگزار شد، افزود: موضوع تجویز و مصرف منطقی دارو فقط مربوط به ایران نیست و مربوط به همه دنیاست و سازمان جهانی بهداشت می‌گوید بیش از نیمی از داروها به طور نادرست تجویز و استفاده می‌شوند.

وی ادامه داد: هیچ منطقی پشت بیش از ۵۰ درصد تجویز آنتی بیوتیک‌ها در ایران وجود ندارد، بر اساس گزارش‌ها، در سال ۲۰۲۰ از نظر مصرف آنتی بیوتیک در جهان سوم بودیم و آنگولا و نپال قبل از ایران بودند اما در سال ۲۰۲۶ به رتبه اول رسیدیم.

بیشترین مصرف سرم در کشور در آذر ماه اتفاق می‌افتد

یوسفی اظهار کرد: از طرفی مصرف سرم در کشور بالاست و هزینه‌های فراوانی برای تولید سرم و تزریق به بیمار انجام می‌شود؛ در حالی‌که سرم در مواقع خاص که بیمار نیازمند آب رسانی یا رسیدن سریع دارو است، باید مورد استفاده قرار بگیرد. بیمه‌ها می‌گویند بیشترین آمار مصرف سرم در کشور در آذرماه اتفاق می‌افتد. در قالب سرم‌ها، فرآورده‌های تزریقی به بیمار تزریق می‌شود؛ در حال حاضر ۴۵ درصد نسخه‌ها به نوعی فرآورده تزریقی دارند. ۲۴۰ میلیون سرم در سال گذشته تولید شد و ۲۲۰ میلیون سرم در داروخانه‌ها توزیع شده است.

وی ادامه داد: وقتی تزریق انجام می‌شود، امکان دارد که یک واکنش حساسیت شدید منجر به فوت بیمار شود. مصرف نابه‌جای آنتی بیوتیک‌هایی مانند ستفریاکسون سالانه منجر به فوت ۱۰ نفر می‌شود.

مصرف نابجای آنتی بیوتیک منجر به مقاومت میکروب‌ها می‌شود

مدیرکل دفتر پایش و نظارت بر مصرف فرآورده‌های سلامت سازمان غذا و دارو بیان کرد: هدر رفت منابع شخصی و اجتماعی از طرفی و عوارض جانبی فردی نیز در مصرف آنتی بیوتیک‌ها وجود دارد. دغدغه دیگر، آسیب به دیگران و نسل آینده است؛ زیرا میکروبی که به دلیل مصرف نابجای آنتی بیوتیک، مقاوم می‌شود، در جامعه می‌چرخد. میکروب‌ها باهوش هستند و وقتی با ابزارهای مبارزه‌ای مانند آنتی بیوتیک‌ها مواجه می‌شوند، خود را تغییر داده و مقاوم می‌شوند. بدین ترتیب امکان دارد بیمار در بیمارستان از یک بیماری سخت نجات پیدا کند، اما یک باکتری در بدن او وجود داشته باشد که به هیچ آنتی بیوتیکی جواب ندهد.

وی افزود: در دنیا از هر ۶ نمونه باکتری، یک مورد مقاوم است؛ در آسیا و ایران، این میزان مقاومت باکتری بیش از ۵۰ درصد است. در آفریقا این میزان حدود ۲۰ درصد و در آمریکا و اروپا حدود ۱۰ درصد است.

بیشترین تجویز آنتی بیوتیک توسط متخصصان اطفال انجام می‌شود

یوسفی بیان کرد: بیشترین میزان تجویز آنتی بیوتیک در کشور توسط متخصصان اطفال انجام می‌شود که ۵۰ درصد نسخ آنها، آنتی بیوتیک دارد. مرگ و میر ناشی از مقاومت به آنتی بیوتیک‌ها، سالانه ۵ میلیون نفر در دنیاست و پیش بینی می‌شود این میزان تا سال ۲۰۵۰ به ۱۰ میلیون نفر در جهان برسد.

وی ادامه داد: در واقع به سمتی می‌رویم که افراد با عفونت ناشی از مقاومت به آنتی بیوتیک، فوت کنند.

بیش از ۳۰ درصد نسخ سال گذشته حاوی آنتی بیوتیک بوده است

مدیرکل دفتر پایش و نظارت بر مصرف فرآورده‌های سلامت سازمان غذا و دارو در پاسخ به سوالی درباره تعداد آنتی بیوتیک‌ها در نسخ پزشکان گفت: بر اساس داشبوردهای تجویز منطقی دارو، ۳۰.۵ درصد نسخ در سال ۱۴۰۴ حاوی آنتی بیوتیک بوده است که ۴۵ درصد نسخ متخصصان اطفال، آنتی بیوتیک داشت. پس از کرونا، در دنیا، همه داروها با افزایش مصرف مواجه شدند.

وی ادامه داد: حدود ۱۲ درصد بازار دارویی کشور مربوط به آنتی بیوتیک‌ها می‌شود.

میزان مصرف آنتی بیوتیک‌های بیمارستانی در تهران از همه شهرها بیشتر است

یوسفی درباره مصرف آنتی بیوتیک در شهرهای مختلف گفت: میزان مصرف در شهرهای مختلف، متفاوت است، اما میزان مصرف در تهران از همه شهرها بیشتر است. تهران حدود ۵ برابر اهواز به ازای هر هزار نفر، مصرف آنتی بیوتیک دارد. پس از تهران، مازندران و زنجان قرار دارند. کم مصرف‌ترین شهر در زمینه آنتی بیوتیک‌های بیمارستانی، اهواز است.

تجویز آنتی بیوتیک توسط پزشکان زیر ذره بین است

مدیرکل دفتر پایش و نظارت بر مصرف فرآورده‌های سلامت سازمان غذا و دارو در پاسخ به سوال خبرنگار سلامت ایرنا درباره رصد تجویز آنتی بیوتیک توسط پزشکان اظهار کرد: تجویز منطقی دارو شبکه‌ای شامل مصرف توسط بیمار و تجویز توسط پزشک است؛ بر اساس کارنامه‌ای که از طرف پزشکان در اختیار خواهیم داشت، می‌توانیم به پزشکان بازخورد بدهیم. این داشبورد در اختیار معاونت‌های غذا و دارو دانشگاه‌های علوم پزشکی قرار دارد و به پزشکانی که تجویز از متوسط به بالا داشته باشند، اخطار داده شده و اگر رفتار تغییر نکند، به نظام پزشکی معرفی می‌شوند. این داشبورد از یک ماه پیش در اختیار قرار گرفته است.

وی افزود: هر تجویزی که غیرمنطقی باشد، مورد بررسی قرار می‌گیرد. در حال حاضر حساسیت روی مصرف سرم، آنتی بیوتیک، کورتون‌ها و داروهای خارج از فهرست و آمپول‌های لاغری است.

توصیه نمی‌شود افراد برای کاهش چند کیلوگرم وزن از آمپول‌های لاغری استفاده کنند

یوسفی در پاسخ به سوالی درباره مصرف آمپول‌های لاغری گفت: تولیدکنندگان می‌گویند اگر کسی شاخص توده بدنی او بیش از ۳۰ است، باید مصرف کند و هرگز توصیه نمی‌شود کسی برای کاهش چند کیلوگرم وزن، به مصرف آمپول‌های لاغری رو بیاورد. آخرین عارضه‌ای که سازمان غذا و داروی آمریکا درباره آمپول‌های لاغری اعلام کرده، نابینایی است. همچنین افرادی که سابقه تیرویید داشته باشند، می‌تواند تبدیل به سرطان شود. مشکلات گوارشی و غیره نیز در مصرف این آمپول‌ها وجود دارد.

وی ادامه داد: شوک آنافیلاکسی و مرگ در مصرف این آمپول‌ها در کشور ما نیز رخ داده است.

مقاومت به آنتی بیوتیک‌ها در نمودار رو به رشد قرار دارد

«فرشید رضایی» معاون مرکز پیوند و درمان بیماری‌های معاونت درمان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نیز در این نشست خبری گفت: نظام مراقبت مصرف داروها و به ویژه سرم و آنتی بیوتیک، یکی از مهم‌ترین نظام‌های مراقبتی در جهان است. در کشور ما، برنامه‌هایی برای مصرف منطقی آنتی بیوتیک تدوین شده است. در دنیا چند سالی‌ست که نتایج آسیب‌های مقاومت میکروبی را مشاهده می‌کنیم. علت این موضوع، پیچیدگی مقاومت میکروبی است؛ وقتی درباره مقاومت میکروبی صحبت می‌کنیم، نگاه به سمت بیمارستان و آی سی یو و آنتی بیوتیک می‌رود، اما تبدیل میکروب‌ها فقط در محیط بیمارستان اتفاق نمی‌افتد و در طبیعت، حیوانات، فاضلاب بیمارستان‌ها و کارخانه‌ها و دامپروری‌ها و محیط زیست رخ می‌دهد. در ۱۰ سال اخیر، استراتژی برخورد با مقاومت میکروبی به سمت سلامت یکپارچه رفته است و در جهان تاکید شده که سیاست‌گذاری‌ها به این سمت برود. وقتی درباره سلامت یکپارچه صحبت می‌شود، یعنی سیاست‌گذاری و گزارش‌های یکپارچه داشته باشیم.

وی ادامه داد: مقاومت به آنتی بیوتیک‌ها در نمودار رو به رشد قرار دارد و در سال‌های آتی می‌تواند به یکی از علت‌های مرگ تبدیل شود. در حال حاضر در ابتدای نمودار قرار داریم و نباید فقط به تعداد فوتی‌ها به دلیل مقاومت میکروبی توجه کنیم؛ بلکه باید به از بین رفتن پزشکی مدرن نیز توجه کرد. بیمارانی هستند که جان‌شان به یک پیوند عضو وابسته است. وقتی می‌خواهیم پیوند انجام بدهیم، باید سیستم دفاعی او خاموش شود تا یک عضو جدید را بپذیرد و در این شرایط، عفونت‌های فرصت طلب می‌توانند به بدن بیمار حمله کنند.

رضایی افزود: همچنین در درمان‌های سرطان‌ها مثل شیمی درمانی، سیستم دفاعی بیمار کنترل می‌شود و بدین ترتیب، عفونت در سرطان‌ها افزایش پیدا می‌کند. در گذشته باید قفسه سینه بیمار باز می‌شد تا یک جراحی انجام شود، اما در حال حاضر با تکنولوژی پیشرفته، جراحی انجام می‌شود و عفونت پس از جراحی می‌تواند به جان بیمار آسیب وارد کند.

وی بیان کرد: در جنگ جهانی دوم بیش از آن‌که جنگ منجر به فوت مجروحان شود، عفونت‌ها منجر به فوت مجروحان می‌شد. پزشکی مدرن و داروسازی، بشر را به سمت دریچه جدیدی از طبابت بردند و بیماری‌هایی که در گذشته هیچ درمانی نداشتند، در حال حاضر درمان شدند. برای حفظ این پیشرفت، نیازمند حرکتی فراتر از وزارت بهداشت هستیم و باید نهادهای مختلفی از جامعه مسئولیت بپذیرند و آگاهی جامعه را بالاتر ببرند.

وضعیت مصرف آنتی بیوتیک‌های متوسط به بالا در ایران

معاون مرکز پیوند و درمان بیماری‌های وزارت بهداشت اظهار کرد: اگر آنتی بیوتیک‌ها سه دسته شوند، برخی آنتی بیوتیک‌ها در دسترس پزشک سطح یک هستند، برخی باید توسط متخصصان تجویز شده و برخی دیگر فقط بیمارستانی هستند و باید در شرایط خاص مورد استفاده قرار بگیرد. گفته می‌شود ۷۰ درصد آنتی بیوتیکی که مصرف می‌شود باید از نوع در دسترس باشند، این میزان در ایران، ۴۸ درصد است و در واقع بقیه آنتی بیوتیک‌هایی که در کشور مصرف می‌شود، از نوع آنتی بیوتیک‌های متوسط به بالاست. آنتی بیوتیک‌هایی که در منزل مورد مصرف قرار می‌گیرند، از آنتی بیوتیک‌های سطح پایین گذشته است.

یکی از مواردی که پزشک را مجبور به تجویز آنتی بیوتیک می‌کند، اصرار بیمار است

رضایی در پاسخ به سوال خبرنگار سلامت ایرنا درباره اهمیت ارتقای سواد سلامت در زمینه مصرف آنتی بیوتیک گفت: وقتی درباره سواد سلامت صحبت می‌شود، به دنبال جامعه‌ای هستیم که به جای این‌که به پزشک بگوید چه آنتی بیوتیکی بخوریم، به پزشک بگوید آیا آنتی بیوتیک لازم دارم؟ یکی از بیشترین مصرف‌های آنتی بیوتیک در پاییز و فصل سرما رخ می‌دهد که با موج بزرگ بیماری‌های ویروسی مواجه می‌شویم. در سواد آنتی بیوتیکی باید ۵ رفتار مد نظر باشد که اول این است که بدانیم در بیماری‌های ویروسی نیازی به آنتی بیوتیک نیست.

وی ادامه داد: کسی که سواد آنتی بیوتیکی داشته باشد، پس از توضیح پزشک یا داروساز مبنی بر این‌که آنتی بیوتیک اثری در بیماری ویروسی ندارد، دیگر تقاضای آنتی بیوتیک نمی‌کند. یکی از مواردی که پزشک را مجبور به تجویز آنتی بیوتیک می‌کند، اصرار بیمار است.

نصف عوارض دارویی گزارش شده مربوط به آنتی بیوتیک‌هاست

یوسفی درباره عوارض آنتی بیوتیک‌ها گفت: یک سیستم جمع آوری عوارض و عدم اثربخشی داروها در کشور داریم؛ قبلا کارت زرد عوارض جانبی وجود داشت و در حال حاضر سامانه‌ای برای این موضوع وجود دارد. در گزارش‌هایی که در این سامانه در سال گذشته گرفتیم، نصف عوارض مربوط به مصرف آنتی بیوتیک‌ها بوده است.

وی ادامه داد: هیچ وقت نمی‌توان به واسطه تک عارضه‌ها، واکنش نشان داد؛ اما وقتی علاوه بر عوارض، گزارش عدم اثربخشی توسط مردم دریافت شود، اقدام می‌شود. هرچند گزارش‌دهی برای مردم دشوار است، اما می‌توان گزارش‌های عوارض دارویی و عدم اثربخشی را به سازمان غذا و دارو اعلام کرد تا اقدامات اصلاحی انجام شود.

عواقب افزایش راه اندازی داروخانه‌ها را مشاهده می‌کنیم

مدیرکل دفتر پایش و نظارت بر مصرف فرآورده‌های سلامت سازمان غذا و دارو در پاسخ به سوالی درباره افزایش تعداد داروخانه‌ها بیان کرد: راه اندازی داروخانه‌ها در کشور یک موضوع تجاری فرض شد و عواقب آن را با افزایش تعداد داروخانه‌ها مشاهده می‌کنیم. موضوع دیگر، فروش اینترنتی دارو است که سازمان غذا و دارو تلاش کرده این اتفاق رخ ندهد. موضوع سلامت با بقیه کسب و کارها تفاوت دارد و بازار سلامت، مانند سایر کالاها نیست.

اگر طول بستری بیمار در بیمارستان بیش از حد شد، به سامانه ۱۹۰ اعلام کنید

رضایی در پاسخ به سوالی درباره طولانی شدن بستری بیماران در بیمارستان‌ها بیان کرد: وزارت بهداشت بر تمام بیمارستان‌ها از طریق دانشگاه‌های علوم پزشکی نظارت دارد و اگر طول بستری بیمار در بیمارستانی بیش از حد معمول شود، می‌توان به شماره ۱۹۰ اعلام و شکایت را مطرح کرد تا موضوع بررسی شود.

مصرف سرم در بخش سرپایی منطقی ندارد

یوسفی در پاسخ به سوالی درباره مصرف سرم در حوزه سرپایی گفت: مصرف سرم در بخش سرپایی منطقی ندارد و در نتیجه بیمه‌ها تصمیم گرفتند که پوشش بیمه‌ای سرم در حوزه سرپایی انجام نشود و این هزینه به جای دیگری در حمایت دارویی از بیماران منتقل شد.