تبادل اورانیوم با رفع تحریم‌ها؛ مسیر واقع‌گرایانه برای توافق یا تکرار تجربه‌ای پرهزینه؟

اخبار سیاسی پایشگر– اظهارات اخیر یک عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس درباره امکان به‌تعویق انداختن جنگ از مسیر مذاکره، بار دیگر بحث نسبت «بازدارندگی هسته‌ای» و «رفع مؤثر تحریم‌ها» را به کانون تحلیل‌های سیاسی بازگردانده است.

اکنون پرسش اصلی این است که آیا مدل تبادل ذخایر اورانیوم غنی‌شده با رفع واقعی تحریم‌ها می‌تواند دو طرف را به نقطه‌ای نزدیک به توافق برساند یا خیر.

به گزارش پایگاه خبری پایشگر، در شرایطی که احمد بخشایش اردستانی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، به دیده بان ایرانیان گفته مسیر توافق میان تهران و واشنگتن هموار نیست، معادله جدیدی در حال شکل‌گیری است:
«رفع معنادار تحریم‌ها در برابر محدودسازی یا تبادل بخشی از ذخایر اورانیوم غنی‌شده».
این رویکرد از یک سو می‌تواند به‌عنوان ابزار اعتمادسازی مرحله‌ای عمل کند و از سوی دیگر برای ایران کارکرد اقتصادی فوری داشته باشد.
با توجه به تجربه برجام، تهران نسبت به تکرار توافقی که فاقد ضمانت اجرایی پایدار باشد حساس است.
بنابراین هرگونه توافق احتمالی باید هم برای ایران از حیث انتفاع اقتصادی و هم برای طرف مقابل از منظر محدودیت‌های فنی، «بهتر از برجام» تعریف شود.

در همین چارچوب، قرار دادن حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم ذخیره‌شده در سبد مذاکره، بیش از آنکه عقب‌نشینی تلقی شود، می‌تواند به‌عنوان اهرم چانه‌زنی برای اخذ امتیاز واقعی در حوزه بانکی، نفتی و تجاری ارزیابی شود.
با این حال، نزدیک شدن به توافق صرفاً تابع اراده سیاسی نیست، بلکه به معادلات امنیتی منطقه، فضای سیاسی آمریکا و میزان پایبندی عملی طرفین بستگی دارد.

اگر رفع تحریم‌ها صرفاً روی کاغذ باقی بماند یا با سازوکارهای بازگشت‌پذیر همراه باشد، احتمالاً تهران تن به توافق نخواهد داد؛ اما در صورت ارائه تضمین‌های معتبر و انتفاع ملموس اقتصادی، مدل «گام در برابر گام» می‌تواند از تشدید تنش جلوگیری کرده و زمان را به نفع ثبات منطقه‌ای مدیریت کند.

به بیان دیگر، تبادل اورانیوم با رفع واقعی تحریم‌ها می‌تواند دریچه‌ای برای توافق باشد، مشروط بر آنکه ملاحظات امنیت ملی، حفظ خطوط قرمز راهبردی و تجربه‌های پیشین به‌طور دقیق در متن توافق احتمالی لحاظ شود.