دیپلماسی بازگشت به میز؛ بررسی ابعاد فنی و سیاسی توافق ۶۰ روزه سوئیس و پیامدهای آن بر امنیت منطقه
اخبار سیاسی پایشگر– با امضای یادداشت تفاهم در سوئیس و میانجیگری پاکستان و قطر، ایران و آمریکا بر سر توقف فوری عملیات نظامی در تمام جبههها از جمله لبنان و رفع محاصره دریایی توافق کردند.
این گام نخست که به یک نقشه راه ۶۰ روزه ختم شد، اکنون چشم انداز منطقه را میان امید به صلح و تردید در پایبندی طرفین قرار داده است.
به گزارش پایگاه خبری پایشگر، در کالبدشکافی این مذاکرات، حضور چهره هایی چون استیو ویتکاف و جرد کوشنر در هیات آمریکایی و محمد باقر قالیباف و عباس عراقچی در هیات ایرانی، نشان دهنده تغییر سطح گفتگوها به سمت تصمیم گیرندگان کلیدی است.
حاصل این نشست ها، «یادداشت تفاهم اسلام آباد» است که علاوه بر پایان درگیری های نظامی، منجر به تعلیق تحریم های نفتی و پتروشیمی برای ۶۰ روز و آزادسازی بخشی از دارایی های بلوکه شده ایران شد.
ایجاد یک «کمیته عالی» برای نظارت سیاسی و سه کارگروه فنی در حوزههای هسته ای، تحریم ها و حل اختلاف، نشان می دهد که طرفین تلاش کرده اند برای جلوگیری از فروپاشی احتمالی توافق، ساختارهایی برای مدیریت بحران و رصد دقیق تعهدات ایجاد کنند.
اما از منظر تحلیلی، این توافق را نباید به معنای پایان رقابت راهبردی ایران و آمریکا تلقی کرد، بلکه بیشتر شبیه به یک «توقف تاکتیکی» برای کاهش هزینه های جنگ و بازسازی زیرساخت هاست.
در حالی که تثبیت سیادت ایران در تنگه هرمز و رفع محاصره دریایی دستاوردی ملموس است، اما ابهامات در مورد دسترسی های احتمالی به سایت های هسته ای در ازای تعلیق تحریم ها، نشان می دهد که هنوز در لایه های زیرین، عدم اعتماد متقابل حاکم است.
این تفاهم نامه در واقع یک تست اعتماد است که در آن هر دو طرف سعی دارند بدون پذیرش هزینههای سیاسی سنگین، فشارها را کاهش دهند.
پیش بینی چشم انداز این مذاکرات تا پایان سال، متوقف بر اجرای دقیق بندهای فنی در بازه زمانی ۶۰ روزه است.
اگر کمیته های فنی بتوانند بر سر موضوعات پیچیده هسته ای و مکانیسم های پایدار رفع تحریم به تفاهم برسند، احتمال تبدیل این آتش بس به یک توافق جامع و بلندمدت وجود دارد.
با این حال، با توجه به پیشینه تخلف های طرف آمریکایی و فشارهای داخلی در هر دو کشور، پیش بینی می شود که تا پایان سال شاهد یک ثبات شکننده باشیم؛ به این معنا که درگیری های نظامی مستقیم کاهش می یابد، اما تقابل در حوزههای سیاسی و اقتصادی همچنان ادامه خواهد داشت و هرگونه لغزش در اجرای تعهدات، می تواند کل این سازه دیپلماتیک را به سرعت فرو بریزد.