مونوکسید کربن؛ کشنده اما بدون علامت/هشدار درباره افزایش آمار تلفات گازگرفتگی در فصل سرما
اخبار اجتماعی پایشگر-با شروع فصل سرما و افزایش استفاده از وسایل گرمایشی، موارد مسمومیت با گاز مونوکسید کربن در استان تهران افزایش یافته و نهادهای امدادی به شهروندان هشدار دادند که مراقب این گاز بی رنگ و بو، اما خطرناک باشند.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی پایشگر،مسمومیت با گاز مونوکسیدکربن در حالی تنها در شش ماه اول امسال ۶۵ نفر را به کام مرگ کشانده که هنوز به روزهای سرد سال نرسیدهایم و به گفته کارشناسان آتشنشانی احتمال افزایش این آمار هم وجود دارد. سال گذشته ۸۳۰ نفر بر اثر گازگرفتگی جان باختند که ۵۵۶ نفر از آنان در نیمه دوم سال و بیشترین آمار با ۱۴۹ فوتی در بهمن ماه ثبت شده است؛ در حالی که با کمی دقت بسیاری از این مرگها قابل پیشگیری است.
مرگ ۵۵۶ نفر در نیمه دوم سال گذشته
بر اساس اعلام سازمان پزشکی قانونی کشور، علت عمده مرگ های ناشی از گازگرفتگی، بر اثر بیاحتیاطی و یا بیتوجهی به شیوه درست نصب و بهکارگیری سیستمهای گرمایشی اتفاق می افتد؛ در حالیکه با کمی دقت و توجه به توصیهها بسیاری از این مرگها قابل پیشگیری است.
بر اساس آمارهای این سازمان، در سال گذشته ۸۳۰ نفر بر اثر مسمومیت با گاز منوکسیدکربن در کشور جان خود را از دست دادند که از این تعداد ۵۵۶ فوتی، تنها مربوط به نیمه دوم سال است. همچنین آمار جانباختگان گاز گرفتگی در نیمه دوم سال گذشته، ۶۷ درصد از تلفات گاز گرفتگی کل سال بوده که بیشترین آن ۱۴۹ فوتی در ماه بهمن ثبت شده است.
دو پیک اصلی؛ اواخر مهر و دی
سعید مهر سروش معاون آموزش سازمان اورژانس استان تهران در گفتوگو با ایسنا با اشاره به دو پیک اصلی مسمومیت با مونوکسید کربن در سال میگوید: در کل سال با موارد مسمومیت مواجه هستیم، ولی در دو بازه مقدار آن بسیار زیاد است؛ یکی زمانی که هوا سرد میشود و مردم سیستمهای گرمایشی را استفاده میکنند و دیگری زمانی که هوا سردتر میشود. اواخر مهر و دیماه، دو پیک اصلی هستند که بیشترین مسمومیت با مونوکسید کربن در آنها رخ میدهد.
تفاوت علائم مسمومیت با آنفلوآنزا
او ادامه می دهد: مونوکسید کربن بسیار سمی و کشنده است؛ گازی بیرنگ، بیبو و بیمزه. علائم مسمومیت با این گاز شبیه آنفلوآنزاست، ولی در آنفلوآنزا افراد دچار کاهش سطح هوشیاری نمیشوند. اما این گاز وقتی فرد به شدت درگیر آن میشود، سردرد، سرگیجه، تهوع و کاهش سطح هوشیاری ایجاد میکند. نکته مهم این است که در آنفلوآنزا شخص تب و بدندرد دارد، ولی در مسمومیت با مونوکسید کربن تب و بدندرد وجود ندارد، هرچند سایر علائم میتواند مشترک باشد و شبیه آنفلوآنزا شود.
مهرسروش میافزاید: این گاز میتواند جایگزین اکسیژن در بدن شود؛ اکسیژن در خون توسط هموگلوبین حمل میشود و میل ترکیبی هموگلوبین با مونوکسیدکربن بسیار قویتر از اکسیژن است. در نتیجه اکسیژن از گردونه حملونقل محروم و بافتها فاقد اکسیژن میشوند.
وی افزود: اگر بیمار دچار مسمومیت شدید شد، باید سریعاً به بیمارستان انتقال داده شود تا با اکسیژن پرفشار، مسمومیت کاهش یابد. در مواجهه با مسمومیت نیز باید در و پنجرهها باز شود و تهویه انجام گیرد؛ اگر بیمار دچار ایست قلبی و تنفسی شده بود باید عملیات احیای پایه شروع شود تا نیروهای اورژانس برسند.
۸۶ درصد تلفات در محیطهای مسکونی/ تهران در صدر آمارهای گازگرفتگی
کامران عبدولی معاون پیشگیری سازمان آتشنشانی تهران نیز در گفتوگو با ایسنا، میگوید: در ششماهه نخست سال گذشته ۵۱ نفر در استان تهران بر اثر مسمومیت با این گاز جان خود را از دست دادند، در حالی که این آمار در مدت مشابه امسال به ۶۵ نفر رسیده است که نشاندهنده افزایش حدود ۲۷ درصدی تلفات است.
او درباره آمار کشوری مسمومیت با گاز مونوکسیدکربن نیز اظهار کرد: بر اساس آمار پنجماهه نخست امسال، در مجموع ۲۶۱ نفر در کشور بر اثر مسمومیت با مونوکسیدکربن جان باختهاند که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته حدود ۲۲ درصد افزایش داشته است. بر اساس بررسیها، ۸۶ درصد تلفات در محیطهای مسکونی رخ داده است؛ سه درصد در مراکز صنعتی و کارگاهی، دو درصد مربوط به خودروها، دو درصد مراکز تجاری، دو درصد چادرهای مسافرتی و پنج درصد سایر اماکن.
معاون پیشگیری سازمان آتشنشانی تهران می افزاید: رنگ شعله بخاری و وسایل پخت و پز نیز از اهمیت برخوردار است. باید دقت کرد که رنگ این شعلهها باید حتما آبی باشد. چنانچه شعله قرمز، زرد یا نارنجی بود حتما نقص در سوخت رسانی و کمبود اکسیژن در محیط وجود دارد و باید آن را جدی گرفت.
با رعایت این نکات از گازگرفتگی پیشگیری کنید
عبدولی درباره سایر راهکارهای پیشگیری از گاز گرفتگی میگوید: هیچگاه نباید تمامی روزنههای جریان هوا در منزل به ویژه اتاق خواب را مسدود کرد. همچنین باید از نصب آبگرمکن در حمام، روشن کردن شعلههای اجاق گاز در آشپزخانه برای گرم نگهداشتن محیط داخل خانه خودداری کرد.
او درباره شیوه صحیح نصب دودکش نیز ادامه میدهد: انتهای همه دودکشها باید حداقل یک متر از سطح پشت بام، حداقل سه متر از دیوار جانبی بام و حداقل سه متر از دستگاههای تهویه از جمله دمنده و مکندههای نصب شده روی پشت بام فاصله داشته باشد. درصورتیکه این فاصله کمتر از سه متر باشد انتهای دودکش باید حداقل ۶۰ سانتیمتر از بلندترین دیوار مجاور بالاتر قرار گرفته و دارای کلاهک H باشد. دودکش و اتصالات باید از جنس مقاوم و بدون منفذ یا نشتی بوده و باید حتما از بکارگیری لولههای آکاردئونی آلومینیومی خودداری کرد.
عبدولی اظهار میکند که رها کردن انتهای دودکشها در فضای بسته مانند داخل راهرو، حیاط خلوت یا پاسیوهای سقفدار نیز یکی از اشتباهاتی است که گاها برخی از شهروندان به دلیل ناآگاهی مرتکب آن میشوند. این در حالیست که هر یک از اشتباهها در این حوزه پیامدهای غیر قابل جبرانی را به دنبال خواهد داشت. قرار دادن لوله خروجی بخاری داخل ظرف آب نیز یکی از مواردی است که در بعضی از خانهها مشاهده می شود که باید از انجام این کار نیز خودداری شود. همچنین در فصل سرما پس از وزش باد و توفان و همچنین به صورت دورهای باید شرایط کلاهک H و دودکش را چک کرد.
به گزارش ایسنا، هرچند آمارها با سردتر شدن هوا حکایت از افزایش تلفات گازگرفتگی دارد، اما کارشناسان میگویند با رعایت چند نکته ساده میتوان از این مرگهای قابل پیشگیری جلوگیری کرد؛ از جمله باز نگهداشتن روزنههای جریان هوا، خودداری از نصب آبگرمکن در حمام و روشن کردن شعله اجاق گاز برای گرم کردن خانه، اطمینان از آبی بودن رنگ شعله وسایل گرمایشی، نصب صحیح دودکش با کلاهک H و فاصله استاندارد از پشتبام و دستگاههای تهویه، پرهیز از لولههای آکاردئونی آلومینیومی و بررسی دورهای دودکش پس از باد و طوفان. رعایت همین توصیهها میتواند فاصله میان آمار هشداردهنده و روزهای سرد ایمن را کم کند.