آلودگی هوا از مرزهای تهران تبعیت نمیکند/ «صمت» و «نفت» درباره عملکردشان پاسخگو باشند
اخبار اجتماعی پایشگر-سخنگوی شهرداری تهران با تشریح اقدامات مدیریت شهری برای کاهش آلودگی هوا تأکید کرد که حل این معضل بدون اجرای تکالیف قانونی دستگاههای متولی سوخت، خودرو و اسقاط ناوگان فرسوده امکانپذیر نیست.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی پایشگر، عبدالمطهر محمدخانی با اشاره به تشدید آلودگی هوا در پایتخت و ضرورت بررسی عملکرد دستگاههای مسئول در این حوزه، اظهار کرد: ملاک ارزیابی عملکرد همه دستگاهها در موضوع آلودگی هوا باید قانون هوای پاک باشد. این قانون بهروشنی وظایف و تکالیف هر یک از دستگاهها را مشخص کرده و شهرداری تهران نیز خود را موظف به اجرای دقیق مسئولیتهای قانونی خود میداند. توسعه حملونقل عمومی، گسترش فضای سبز و توسعه مراکز معاینه فنی از جمله تکالیفی است که در این قانون برای مدیریت شهری پیشبینی شده است.
وی با بیان اینکه آلودگی هوا مسئلهای نیست که بتوان آن را صرفاً با اقدامات مقطعی و محدودیتهای ترافیکی مدیریت کرد، افزود: برای حل این معضل باید به سراغ ریشههای اصلی آن رفت. بر اساس سیاهه انتشار شهرداری تهران، حدود ۸۰ درصد آلودگی هوای پایتخت به منابع متحرک مربوط میشود و نزدیک به ۵۰ درصد آلودگی نیز ناشی از فرسودگی ناوگان حملونقل است. این اعداد نشان میدهد که نوسازی ناوگان و توسعه حملونقل عمومی، به ویژه وسایل نقلیه برقی، تا چه اندازه در بهبود کیفیت هوای شهر اهمیت دارد.
توسعه مترو؛ سرمایهگذاری برای کاهش وابستگی به خودروی شخصی
محمدخانی با تأکید بر اینکه توسعه حملونقل ریلی یکی از مؤثرترین راهکارهای کاهش آلودگی هواست، گفت: یکی از اولویتهای جدی شهرداری تهران در دوره ششم مدیریت شهری، توسعه شبکه مترو و افزایش ظرفیت جابهجایی مسافران بوده است. بر همین اساس، در این دوره ۵۴.۱ کیلومتر مسیر مترو به بهرهبرداری رسیده و ۱۲ ایستگاه جدید نیز به شبکه متروی پایتخت اضافه شده است.
وی ادامه داد: توسعه مترو صرفاً به ساخت مسیر و ایستگاه محدود نمیشود و تأمین قطار و واگن مورد نیاز نیز اهمیت زیادی دارد. به همین دلیل، شهرداری تهران همزمان با توسعه زیرساختها، تأمین ناوگان جدید را دنبال کرده است. در قراردادهای حملونقلی نیز تأمین واگنهای جدید برای افزایش ظرفیت جابهجایی مسافر پیشبینی شده است. در واقع، هرچه دسترسی شهروندان به مترو آسانتر و ظرفیت آن بیشتر شود، امکان کاهش سفرهای خودرویی و به دنبال آن کاهش انتشار آلایندهها فراهم خواهد شد.
سخنگوی شهرداری تهران با اشاره به برنامههای توسعهای مترو افزود: خطوط جدید نیز در دستور کار قرار دارند و توسعه شبکه ریلی باید بهگونهای دنبال شود که بخشهای بیشتری از شهر و مناطق کمبرخوردار را پوشش دهد. هدف نهایی این است که مترو به گزینهای در دسترس، قابل اتکا و مقرونبهصرفه برای سفرهای روزانه شهروندان تبدیل شود.
خرید بیش از ۲۵۰۰ اتوبوس و حرکت به سمت ناوگان برقی
محمدخانی با اشاره به وضعیت اتوبوسرانی تهران در ابتدای دوره ششم مدیریت شهری، اظهار کرد: در آغاز این دوره با کمبود جدی اتوبوس مواجه بودیم و کمتر از هزار دستگاه اتوبوس فعال در شهر وجود داشت؛ در حالی که نیاز تهران به ناوگان اتوبوسرانی به مراتب بیشتر از این تعداد بود. به همین دلیل، نوسازی و توسعه اتوبوسرانی به یکی از محورهای اصلی برنامههای شهرداری تبدیل شد.
وی افزود: در این دوره خرید بیش از ۲۵۰۰ دستگاه اتوبوس در دستور کار قرار گرفت و بخشی از این ناوگان نیز به اتوبوسهای برقی اختصاص یافت. طبق آخرین آمار اعلامشده از سوی شهرداری، بیش از ۵۰۰ دستگاه اتوبوس برقی وارد کشور شده و ورود اتوبوسهای جدید همچنان ادامه دارد. همچنین اتوبوسهای دوکابین جدید نیز برای افزایش ظرفیت جابهجایی مسافران تأمین شدهاند.
سخنگوی شهرداری تهران با بیان اینکه اولویت مدیریت شهری صرفاً افزایش تعداد اتوبوسها نیست، تصریح کرد: راهبرد ما توسعه همزمان حملونقل عمومی و برقیسازی آن است. این دو سیاست در کنار یکدیگر میتوانند تأثیر بیشتری بر کاهش آلودگی هوا داشته باشند؛ چراکه از یک طرف تعداد بیشتری از شهروندان با وسایل حملونقل عمومی جابهجا میشوند و از طرف دیگر، آلایندگی ناشی از تردد این ناوگان نیز کاهش پیدا میکند.
نوسازی ۱۰ هزار تاکسی و اختصاص منابع برای موتورسیکلتهای برقی
محمدخانی با اشاره به برنامههای شهرداری در حوزه تاکسیرانی، گفت: یکی دیگر از منابع مهم آلایندگی در تهران، ناوگان تاکسیرانی و به ویژه موتورسیکلتهای فرسوده است. در همین راستا، نوسازی ۱۰ هزار تاکسی در برنامههای مدیریت شهری قرار گرفته که از این تعداد، ۲ هزار دستگاه تاکسی برقی پیشبینی شده است. این اقدام در کنار کاهش مصرف سوخت، میتواند به کاهش آلایندگی در معابر پرتردد شهر کمک کند.
وی ادامه داد: در حوزه موتورسیکلتها نیز منابع مالی قابل توجهی برای نوسازی و برقیسازی در نظر گرفته شده است. اختصاص ۲۰۰ میلیون یورو برای خرید موتورسیکلتهای برقی از جمله اقداماتی است که با هدف جایگزینی موتورسیکلتهای فرسوده و آلاینده دنبال میشود. همچنین شهرداری تهران برنامه واگذاری هزار دستگاه اسکوتر برقی را با تأسیسات و زیرساختهای مورد نیاز در قالب طرحهای مربوط به حملونقل پاک دنبال کرده است.
سخنگوی شهرداری تهران با تأکید بر اینکه برقیسازی بدون ایجاد زیرساختهای لازم به نتیجه مطلوب نمیرسد، گفت: توسعه شبکه شارژ نیز در همین چارچوب انجام شده است و تاکنون ۷۵ جایگاه شارژ برقی با مجموع ۱۹۲ ایستگاه شارژ در شهر نصب و راهاندازی شده است. این زیرساختها برای پشتیبانی از افزایش تعداد خودروها و وسایل نقلیه برقی در سالهای آینده اهمیت اساسی دارند.
۲۰ خط معاینه فنی جدید و اصلاح ۵۰ تقاطع غیرهمسطح و رفع گرههای ترافیکی
محمدخانی با اشاره به سایر اقدامات شهرداری تهران در حوزه کاهش آلایندگی اظهار کرد: توسعه مراکز معاینه فنی یکی دیگر از وظایف قانونی شهرداری است. در این دوره ۲۰ خط معاینه فنی جدید راهاندازی شده تا امکان بررسی وضعیت فنی خودروها و کنترل آلایندگی آنها افزایش پیدا کند. معاینه فنی بهویژه برای خودروهای فرسوده و پرمصرف اهمیت دارد و میتواند در شناسایی وسایل نقلیه آلاینده و کنترل تردد آنها مؤثر باشد.
وی افزود: در کنار این اقدامات، اصلاح ۶۸ تقاطع غیرهمسطح و رفع گرههای ترافیکی نیز در برنامههای عمرانی شهرداری قرار داشته است. کاهش توقفهای طولانی خودروها در ترافیک و روانسازی جریان عبور و مرور میتواند به کاهش مصرف سوخت و انتشار آلایندهها کمک کند. البته این اقدامات جایگزین توسعه حملونقل عمومی نیستند، بلکه باید در کنار آن و بهعنوان بخشی از سیاست جامع مدیریت ترافیک دنبال شوند.
توسعه فضای سبز و استفاده از پساب برای آبیاری
سخنگوی شهرداری تهران با اشاره به مسئولیت مدیریت شهری در توسعه فضای سبز پایتخت، گفت: در قانون هوای پاک، توسعه و نگهداری فضای سبز نیز از جمله تکالیف شهرداریهاست. در همین راستا، احداث ۱۴۰ بوستان جدید از جمله اقداماتی است که در این دوره انجام شده است.
وی ادامه داد: توسعه فضای سبز در شهری مانند تهران علاوه بر آثار زیستمحیطی، به افزایش کیفیت زندگی شهروندان نیز کمک میکند. با این حال، نگهداری این فضاها به منابع آبی پایدار نیاز دارد و نمیتوان در شرایط کمآبی کشور، صرفاً بر منابع آب متعارف تکیه کرد.
محمدخانی افزود: به همین دلیل، توسعه زیرساختهای تصفیه پساب و استفاده از منابع آب غیرمتعارف برای آبیاری فضای سبز نیز مورد توجه قرار گرفته است. در همین زمینه، بودجهای معادل ۲۴ همت برای توسعه زیرساختهای تصفیه پساب و راهاندازی سه تصفیهخانه بزرگ با هدف تأمین آب مورد نیاز فضای سبز اختصاص یافته است. این اقدام در کنار توسعه کمربند سبز، میتواند به پایداری فضای سبز پایتخت کمک کند.
قانون هوای پاک فقط وظیفه شهرداری را مشخص نکرده است
محمدخانی با تأکید بر اینکه عملکرد شهرداری باید در کنار مسئولیت سایر دستگاهها ارزیابی شود، اظهار کرد: یکی از اشکالاتی که در مواجهه با مسئله آلودگی هوا وجود دارد، این است که در زمان بروز شرایط ناسالم، تمام نگاهها به سمت شهرداری و مدیریت ترافیک شهری معطوف میشود؛ در حالی که قانون هوای پاک تکالیف گستردهای برای دستگاههای مختلف در نظر گرفته است و بخش مهمی از عوامل آلایندگی نیز خارج از حوزه اختیارات شهرداری قرار دارد.
وی ادامه داد: برای نمونه، وزارت نفت در زمینه تولید و توزیع سوخت استاندارد، کاهش گوگرد سوخت و تأمین سوخت پاک برای نیروگاهها و صنایع مسئولیت دارد. وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز در حوزه ارتقای استاندارد خودروهای تولیدی، کیفیت خودروها و ساماندهی روند نوسازی و اسقاط ناوگان فرسوده نقش مهمی بر عهده دارد. همچنین وزارت نیرو، سازمان برنامه و بودجه، وزارت کشور و سایر دستگاهها هرکدام در بخشهایی از اجرای قانون مسئولیت دارند.
سخنگوی شهرداری تهران با اشاره به گزارشهای نظارتی درباره اجرای قانون هوای پاک، تصریح کرد: موضوع ترک فعل دستگاهها در این حوزه مسئله تازهای نیست. در سالهای گذشته نیز مسئولان قضایی و نظارتی درباره عمل نکردن برخی دستگاهها به تکالیف قانونی خود هشدار دادهاند. در گزارشهای منتشرشده، وزارت نفت، وزارت صمت و سازمان برنامه و بودجه از جمله دستگاههایی بودهاند که درباره اجرای مسئولیتهایشان در حوزه آلودگی هوا مورد انتقاد قرار گرفتهاند.
وی افزود: نمیتوان از شهرداری انتظار داشت با توسعه مترو، خرید اتوبوس و برقیسازی تاکسیها، تمام آلودگی ناشی از سوخت غیراستاندارد، خودروهای بیکیفیت، موتورسیکلتهای فرسوده و ناوگان دیزلی را جبران کند. اگر سوخت استاندارد تأمین نشود، اگر خودروسازان به الزامات زیستمحیطی پایبند نباشند و اگر روند اسقاط خودروهای فرسوده با سرعت کافی پیش نرود، اقدامات مدیریت شهری بهتنهایی نمیتواند مسئله آلودگی هوا را حل کند.
آلودگی هوا از مرزهای شهر تهران تبعیت نمیکند
محمدخانی با اشاره به نقش منابع ثابت در آلودگی هوای پایتخت، گفت: نباید تصور کنیم تمام آلودگی هوای تهران در داخل محدوده شهر تولید میشود. بخشی از آلایندهها از منابع ثابت، از جمله نیروگاهها و صنایع اطراف تهران، بهویژه در مناطق جنوبی و جنوبشرقی، وارد هوای پایتخت میشوند. کیفیت سوخت مصرفی این واحدها و میزان رعایت استانداردهای زیستمحیطی در آنها اهمیت زیادی دارد.
وی ادامه داد: کیفیت سوخت مصرفی برخی نیروگاهها و صنایع اطراف تهران باید بهطور جدی بررسی شود. نمیتوان از یک طرف درباره کاهش آلودگی هوای تهران صحبت کرد و از طرف دیگر نسبت به آلایندگی منابع ثابت در اطراف شهر بیتفاوت بود. آلودگی هوا تابع مرزهای تقسیمات شهری نیست و هر منبع آلایندهای که پیرامون تهران فعالیت میکند، میتواند بر کیفیت هوای پایتخت اثر بگذارد.
ضرورت پاسخگویی همه دستگاهها و مدیریت یکپارچه
سخنگوی شهرداری تهران با بیان اینکه حل معضل آلودگی هوا به همکاری فرابخشی نیاز دارد، خاطرنشان کرد: شهرداری تهران در حوزه مسئولیتهای خود اقداماتی مانند توسعه ۵۴.۱ کیلومتر مسیر مترو، بهرهبرداری از ۱۲ ایستگاه جدید، خرید بیش از ۲۵۰۰ اتوبوس، نوسازی تاکسیها، برقیسازی ناوگان، توسعه جایگاههای شارژ، راهاندازی خطوط معاینه فنی، اصلاح تقاطعها و توسعه فضای سبز را دنبال کرده است. این اقدامات نشان میدهد مدیریت شهری برای اجرای تکالیف خود در قانون هوای پاک برنامه و کارنامه مشخصی دارد.
وی افزود: با این حال، انتظار داریم سایر دستگاهها نیز گزارش روشنی از عملکرد خود ارائه دهند. باید مشخص شود وزارت نفت در تأمین سوخت استاندارد، وزارت صمت در ارتقای کیفیت خودروها و اسقاط ناوگان فرسوده و سایر دستگاهها در اجرای تکالیف قانونی خود چه اقداماتی انجام دادهاند. مسئله هوای پاک نباید به اختلافات بین دستگاهی یا اقدامات مقطعی در روزهای آلوده محدود شود.
محمدخانی تأکید کرد: اگر قرار است تهران به هوای پاک برسد، باید توسعه حملونقل عمومی، برقیسازی ناوگان، اصلاح کیفیت سوخت، ارتقای استاندارد خودروها و خروج وسایل نقلیه فرسوده از چرخه تردد بهصورت همزمان دنبال شود. شهرداری تهران آمادگی دارد در این مسیر نقش خود را ایفا کند، اما تحقق نتیجه نهایی به همکاری و پاسخگویی تمام دستگاههای مسئول نیاز دارد.
دیدگاه ها بسته هستند.