مرزها بسته می شوند، رانندگان تاوان می دهند؛ دیپلماسی اقتصادی کجاست؟
اخبار اقتصادی پایشگر– در پی توقف مبادلات تجاری در مرز ایران و پاکستان، کامیون ها و محموله های تجاری در بلاتکلیفی قرار گرفته اند، بحرانی که بار دیگر ضعف پیشگیری از تنش های مرزی را به پرسش کشیده است.
وقتی تصمیم های خارج از اختیار رانندگان، معیشت و سرمایه آنان را تهدید می کند، هشدار دادن کافی نیست، مردم پاسخ و راهکار عملی می خواهند.
به گزارش پایگاه خبری پایشگر، توقف مبادلات تجاری در گذرگاه های ایران و پاکستان، بار دیگر آسیب پذیری اقتصاد کشور در برابر تنش های مرزی و محدودیت های بین المللی را آشکار کرده است.
در شرایطی که کامیون ها و محموله ها گرفتار بلاتکلیفی شده اند، این پرسش جدی مطرح است که چرا هزینه تصمیم های سیاسی و ضعف هماهنگی های اقتصادی، پیش از همه بر دوش رانندگان و فعالان حمل و نقل می افتد؟
توقف تجارت از گذرگاه های تفتان و گبد ـ ریمدان پاکستان، زنگ هشدار تازه ای برای تجارت خارجی ایران به صدا درآورده است.
گزارش های منتشرشده از توقف حدود دو هزار کامیون در دو سوی مرز حکایت دارد.
این وضعیت علاوه بر تحمیل هزینه های توقف، معطلی رانندگان، افزایش مخارج نگهداری محموله ها و احتمال خسارت به کالاهای فسادپذیر، جریان تامین و صادرات کالا را نیز با اختلال مواجه می کند.
مقام های پاکستانی ملاحظات امنیتی و مقابله با قاچاق را از دلایل این تصمیم عنوان کرده اند، در حالی که طرف ایرانی از مسائل فنی و ضرورت اتخاذ تدابیر احتیاطی سخن گفته است.
با این حال، هر دلیلی که پشت این تصمیم قرار داشته باشد، واقعیت اقتصادی تغییر نمی کند.
تجارت متوقف می شود، هزینه ها بالا می رود و فعالان اقتصادی در فضایی از ابهام گرفتار می شوند.
در این میان، هشدار مسئولان صنفی حمل و نقل درباره مسئولیت رانندگان در شرایط حضور در مرز، اگرچه ممکن است با هدف آگاه سازی و جلوگیری از زیان بیشتر مطرح شده باشد، یک پرسش اساسی را بی پاسخ می گذارد؛
راننده ای که با مجوزها و برنامه ریزی های قبلی راهی مرز شده، تا چه اندازه باید هزینه تصمیمی را بپردازد که خارج از اختیار او اتخاذ شده است؟
کامیون متوقف شده، تنها یک وسیله نقلیه نیست، سرمایه ای درگیر، تعهدی قراردادی و منبع درآمد خانواده ای است که با هر روز معطلی، فشار بیشتری را تحمل می کند.
نمی توان از رانندگان انتظار داشت در برابر تصمیم های ناگهانی و اختلال های مرزی، صرفا به توصیه های احتیاطی بسنده کنند، اما درباره سازوکار جبران خسارت، تامین هزینه توقف، حفاظت از محموله ها و تعیین تکلیف تعهدات تجاری پاسخ روشنی دریافت نکنند.
مدیریت بحران زمانی معنا پیدا می کند که در کنار هشدار، راهکار اجرایی و پشتوانه حمایتی نیز وجود داشته باشد.
البته نمی توان از نقش تحریم های آمریکا و محدودیت های بانکی در دشوارتر شدن مبادلات ایران چشم پوشید.
محدودیت دسترسی به شبکه بانکی بین المللی، انتقال پول، تسویه حساب بازرگانان و انجام تشریفات مالی تجارت با ایران را پیچیده کرده است.
گزارش هایی نیز از دشواری ثبت و پردازش بانکی واردات کالاهای ایرانی در پاکستان منتشر شده است.
با این حال، نسبت دادن تمام بحران به تحریم ها یا معرفی توقف تجارت صرفا به عنوان یک تصمیم سیاسی، بدون بررسی اسناد و جزئیات مذاکرات دو طرف، تحلیل دقیقی نخواهد بود.
تحریم ها هزینه تجارت را بالا می برند، اما این مسئله ضرورت دیپلماسی اقتصادی فعال، ایجاد مسیرهای جایگزین پرداخت، تقویت توافق های مرزی و پیگیری مستمر مشکلات بازرگانان را دوچندان می کند.
پرسش انتقادی اینجاست که اگر اقتصاد کشور زیر فشار محدودیت های خارجی قرار دارد، چرا باید با هر اختلال در یک گذرگاه، بخش دیگری از شبکه تجاری نیز تا این اندازه آسیب پذیر شود؟
عبور از این بحران، بیش از هر چیز به تدبیر، هماهنگی و اقدام فوری نیاز دارد.
وزارتخانه های امور خارجه، راه و شهرسازی، صمت و اقتصاد باید با مشارکت تشکل های حمل و نقل و بخش خصوصی، مذاکره مستقیم با مقام های پاکستانی را برای تعیین زمان بازگشایی گذرگاه ها و تضمین عبور محموله های متوقف شده در اولویت قرار دهند.
همزمان، باید وضعیت تک تک کامیون ها، محموله ها و تعهدات مالی مشخص شود و برای کاهش خسارت رانندگان و صاحبان کالا، راهکارهای عملی و قابل اجرا ارائه شود.
در سطحی گسترده تر، تنوع بخشی به مسیرهای ترانزیتی، تقویت روابط اقتصادی با همسایگان و پرهیز از تبدیل اختلاف های مقطعی به بحران های پایدار، ضرورتی انکارناپذیر است.
در شرایطی که ایران برای حفظ جریان تجارت خارجی خود به مسیرهای مطمئن نیاز دارد، هنر دیپلماسی آن نیست که تنها پس از بسته شدن مرزها وارد میدان شود.
هنر واقعی، پیش بینی بحران و جلوگیری از تحمیل هزینه های آن به مردم است. همسایگان، خواه ناخواه، بخشی از واقعیت جغرافیایی ایران هستند؛ اما تبدیل شدن این واقعیت به فرصت اقتصادی، به جای تهدید مستمر، نیازمند سیاست خارجی متوازن، اعتمادسازی متقابل و مدیریتی است که پیش از رسیدن کامیون ها به بن بست، راه عبور را هموار کرده باشد.
دیدگاه ها بسته هستند.