ضرورت تنظیم تعادلی نرخ سود بانکی برای ثبات بورس

اخبار بانک و بیمه پایشگر-‌ یک کارشناس بانکی معتقد است تعیین نرخ سود بانکی، فراتر از یک عدد، توازنی ظریف میان مهار تورم، حمایت از تولید و حفظ جذابیت بورس است.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی پایشگر، در شرایطی که اقتصاد ایران همزمان با تورم، رکود نسبی در بخش‌های مولد و نوسان در بازار سرمایه روبه‌روست، بحث درباره نرخ سود بانکی به یکی از چالش‌های اصلی سیاست‌گذاران تبدیل شده است. برای بررسی دقیق این متغیر کلیدی، با دکتر محمدعلی سبحانی، کارشناس ارشد بانکی به گفت‌وگو نشستیم.

محمدعلی سبحانی در ابتدای این گفت‌وگو با اشاره به اهمیت نرخ سود به عنوان قطب‌نمای اقتصاد اظهار کرد: نرخ سود بانکی، به عنوان «قیمت پول»، نه تنها هزینه تامین مالی بنگاه‌ها را تعیین می‌کند، بلکه مبنای تصمیم‌گیری برای سرمایه‌گذاران است. اگر این نرخ بدون توجه به واقعیت‌های تورمی و شرایط تولید تعیین شود، می‌تواند به جای موتور محرک، به ترمز اقتصاد تبدیل شود.

وی درباره پیامدهای افزایش بیش از حد نرخ سود در شرایط فعلی گفت: افزایش نرخ سود بانکی، در ظاهر ابزاری برای جذب نقدینگی و کاهش تورم است، اما در بطن خود، به رکود دامن می‌زند. وقتی شبکه بانکی سودهای جذاب و بدون ریسک ارائه می‌دهد، نقدینگی از بازارهای مولد و بورس خارج شده و به سمت سپرده‌های بانکی حرکت می‌کند. این «خروج پول»، به معنای خشک شدن رگ‌های حیاتی بازار سرمایه و کاهش توان خرید سهامداران است.

این کارشناس ارشد بازار سرمایه در ادامه تصریح کرد: موضوع فقط خروج پول نیست؛ نرخ سود بالا مستقیماً هزینه تأمین مالی شرکت‌های بورسی را نیز افزایش می‌دهد. بنگاه‌هایی که برای توسعه یا گردش سرمایه خود نیازمند تسهیلات هستند، با افزایش نرخ سود با دیواره سختی مواجه می‌شوند. این افزایش هزینه‌های مالی در صورت‌های سود و زیان شرکت‌ها انعکاس یافته و در نهایت باعث افت حاشیه سود و کاهش جذابیت بنیادی سهام می‌شود که برای بورس خبری ناخوشایند است.

سبحانی با نقد سیاست‌های دستوری در این حوزه افزود: با این حال، نباید تصور کرد که راهکار، پایین نگه داشتن دستوری نرخ سود است. اگر نرخ سود به شکل غیرمنطقی و با فاصله‌ای زیاد از تورم واقعی پایین نگه داشته شود، شاهد کوچ نقدینگی به سمت بازارهای موازی همچون ارز، طلا و مسکن خواهیم بود. این جابه‌جایی نه تنها به تولید کمک نمی‌کند، بلکه با دامن زدن به سفته‌بازی، تورم را تشدید کرده و بورس را نیز به دلیل نااطمینانی‌های کلان، دچار تلاطم و نوسان می‌کند.

وی در بخش دیگری از اظهارات خود با تأکید بر لزوم اتخاذ سیاست‌های میانی بیان کرد: هنر سیاست‌گذار در شرایط فعلی، یافتن نقطه تعادلی است. نرخ سود باید به‌گونه‌ای تعیین شود که از یک سو بازدهی واقعی مثبت برای سپرده‌گذار فراهم کند تا انگیزه پس‌انداز حفظ شود و از سوی دیگر، آن‌قدر بالا نباشد که «هزینه فرصت» سرمایه‌گذاری در تولید و بورس را به شدت افزایش دهد.

سبحانی در پایان تصریح کرد: اقتصاد ایران بیش از هر چیز به ثبات در سیاست‌گذاری نیاز دارد. اگر دولت و بانک مرکزی بتوانند در کنار اصلاح ناترازی نظام بانکی، نرخ سود را به صورت تدریجی و با پیش‌بینی‌پذیری بالا تنظیم کنند، بورس می‌تواند به عنوان بازوی اصلی تأمین مالی اقتصاد کشور، اعتماد سرمایه‌گذاران را بازگرداند. در این میان، کاهش کسری بودجه دولت نیز شرطی لازم است تا بانک‌ها برای تأمین نیازهای دولت، ناچار به افزایش نرخ سود و ایجاد رقابت ناسالم در جذب نقدینگی نشوند.